تبليغاتX
یاددهی و یادگیری علوم تجربی - آموزش نجوم در برنامه درسي مدارس برخی کشورها

با بررسي اصلاحات آموزشي صورت گرفته در برنامه‌هاي درسي علوم در كشورهاي مختلف بالاخص ايالات متحده آمريكا، ملاحظه مي‌گردد كه توجه ويژه‌اي به مباني نجوم در برنامه درسي آموزش عمومي صورت گرفته است. بررسي استانداردهاي ملي آموزش علوم تجربي آمريكا نشان مي‌دهد كه علاوه بر توجه ويژه به آموزش مباني نجوم، راهنمايي‌هاي ارزنده‌اي براي برنامه‌ريزيان درسي، مولفان كتاب‌هاي درسي و كمك درسي و نيز معلمان و دانش آموزان ارايه شده است. در اين استانداردها به روشني مشخص شده است كه چه محتواي آموزشي را بايد دانش‌آموزان درك كنند و چه مهارت‌هاي فرايندي را در سطوح سني مختلف و معين ياد بگيرند.

اين استانداردها اجازه مي‌دهند تا از محتواي پاية اخترفيزيك و علم نجوم براي غني‌تر شدن درك و يادگيري دانش‌آموزان استفاده شود. اخترفيزيك و علم نجوم غني از مثال‌هاي مسحور كننده و جذاب است كه مي‌توانند در ياددهي- يادگيري اثربخش علوم تجربي  به‌كار گرفته شوند. اين مثال‌ها مي‌توانند به صورت هماهنگ با استانداردهاي ملي آموزش علوم تجربي، محتوايي را براي يادگيري بهتر علوم فيزيكي، علوم زيستي، علوم زمين، فضا، تاريخ علم و نيز فراهم ساختن فرصت‌هاي يادگيري جديد براي كاربرد در زندگي روزانه دانش‌آموزان فراهم كنند كه با استانداردهاي ملي هم‌خواني داشته باشند. مباحث طرح شده در علم نجوم غني از مقياسها و اندازه‌گيري‌ها است و استانداردهاي در نظر گرفته شده مي‌توانند به درك بهتر موضوع‌هايي چون: سيستم‌ها، چرخه‌ها و مقياس‌ها توسط كودكان كمك نمايد. موضوع‌هاي ذكر شده همگي در علم نجوم و اخترفيزيك كاربرد زيادي دارند.

در ايالات متحده، سيستم‌هاي مدارس در سراسر كشور كار مي‌كنند تا برنامه‌هاي آموزشي خود را با استانداردهاي در نظر گرفته شده تطبيق دهند. براي اينكه علم نجوم و اخترفيزيك نقش مهمي در آموزش علوم بازي كند، ضروري است كه محتواي علوم تجربي و مباحث انتخاب شده از علم نجوم و اخترفيزيك، منطبق بر استاندارده و خواست متخصصان برنامه‌ريزي آموزشي باشند. به همين خاطر، «بنياد ملي علوم» (NSF) در ايالات متحده، مسئوليت برنامه‌ريزي، اجرا، نظارت و ارزشيابي از برنامه‌هاي درسي علوم تجربي در مدارس را پيگيري مي‌كند.

در برخي موارد، ارتباط‌ بين علم نجوم و استانداردهاي ملي آموزش علوم صريح هستند. براي مثال، از طريق استانداردهاي علوم زمين و فضا، انتظار مي‌رود تا دانش‌آموزان ياد بگيرند كه خورشيد ستاره است و  بين خورشيد و زمان رابطه‌ وجود دارد. از آنها انتظار نمي‌رود كه مگناتوسفر‌هاي سيارات را ياد بگيرند و بدانند كه آنها چه‌طور رفتار مي‌كنند. به هر حال، از طريق استاندارهاي شناسايي شده براي علوم فيزيكي، براي مثال، مي‌توان ميدان مغناطيسي زمين را به عنوان مثالي از آهنرباي مغناطيسي براي رعايت استانداردها مورد بررسي قرار داد. در اين رابطه هندسه جالب ميدان مغناطيسي زمين مي‌تواند ارائه شود، كه منجر به طرح سؤالات جالبي از طرف دانش‌آموزان شده و مي‌تواند بحث را گسترش داده و به مفاهيم علمي ديگر و حتي تاريخ علم ربط دهد.

مغناطيس، الكتريسيته و ماهيت سيستم خورشيدي موضوعاتي هستند كه از هر دانش‌آموزي انتظار مي‌رود در آنها مهارت پيدا كنند. همكاري بين سازمان ناسا و بنياد ملي علوم آمريكا در زمينه آموزش، اشاعه و ترويج مفاهيم نجومي در مدارس موجب شده است تا برنامه‌هاي آموزشي ويژه‌اي براي دانش‌آموزان طراحي و توليد گردد.  يكي از برنامه‌هاي مشترك سازمان ناسا و بنياد ملي علوم آمريكا توليد يك بسته آموزشي به نام «دليل‌هاي واقعي براي فصل‌ها» است كه براي مدارس راهنمايي در نظر گرفته شده است. اين بسته آموزشي اطلاعات جالب و كاملي درباره فصل‌ها و فازهاي مختلف اهله ماه ارايه كرده است. از آنجايي كه همه ايالت‌هاي آمريكا در استانداردهاي آموزش علوم خود به ضرورت آموزش نجوم در برنامه درسي مدارس توجه كرده‌اند، در نتيجه بسته آموزشي ذكر شده در حال حاضر در تمامي مدارس ايالت‌هاي آمريكا مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

همچنين لازم به يادآوري است كه علم چيزي بيش از محتوا است. استانداردها تأكيد مي‌كنند كه معلمان نياز به فرصت‌هايي دارند تا درك كنند كه دانشمندان چگونه فكر مي‌كنند و از چه رويكردهاي براي حل مسئله‌اي استفاده مي‌كنند. با فراهم آوردن فرصت‌هايي كه در آن معلمان بتوانند با اخترفيزيكدآنها و منجمان ارتباط داشته باشند، در اين صورت اين امر مي‌تواند كمك زيادي به رشد حرفه‌اي معلمان علوم تجربي داشته باشد. اخترشناسان مي‌توانند با در اختيار قرار دادن وقت خود به‌صورت داوطلبانه براي كار با معلمان، سهم زيادي در اشاعه و ترويج علم نجوم داشته باشند. چنين فعاليت‌هايي ايجاب نمي‌كند كه دانشمندان حتماً بايد كارشناسان آموزشي باشند؛ اما اجازه مي‌دهد تا يافته‌هاي با ارزش علمي وارد فرايند آموزش شوند.

همكاري شركت‌هاي توليد كننده فيلم‌هاي سينمايي آموزشي، تخيلي و حتي اكشن با سازمان ناسا و همچنين بنياد ملي علوم آمريكا، كمك زيادي به افزايش درك عمومي جامعه از پديده‌هاي نجومي نموده است. توليد فيلم‌هاي تخيلي فضايي و سرمايه‌گذاري عظيم شركت‌هايي چون هاليوود در تهيه اين نوع فيلم‌ها، نشان دهنده جذاب بودن پديده‌هاي نجومي در نزد عامه مردم بويژه كودكان بوده و نياز است تا به خواست عموم مردم  توجه بيشتري صورت گيرد.

گرفتگي كامل خورشيد يكي از رويايي‌ترين پديده‌ها در طبيعت است. تنها كساني كه در مسير اين گرفتگي قرار دارند و آنهايي كه توانايي سفر دارند، مي‌توانند اين پديده را بطور طبيعي مشاهده كنند. اكنون، تلويزيون‌هاي ماهواره‌اي و پخش اينترنتي زنده، مشاهده پديده خورشيد گرفتگي و يا ماه گرفتگي را براي خيلي‌ها به راحتي قابل دسترس مي‌سازند. موزه‌هاي علوم، نمايندگي‌ها و سازمآنهاي نجوم آماتوري به طور فعالي از اين رويدادها براي معرفي و ارائة تحقيقات علمي به دانش‌آموزان و عموم مردم استفاده مي‌كنند.

اغلب، صدها تن از دانش‌آموزان وقتي كه خورشيد گرفتگي رخ مي‌دهد به محل برده مي‌شوند و اين  در حالي است كه هزاران تن ديگر در مدارس از طريق صفحة كامپيوتر به نظارة خورشيد گرفتگي مي‌نشينند. انجمن‌هاي علمي آماتوري نجوم و سازمآنهاي دولتي بايد تلاش كنند تا اقدامات لازم براي آوردن اين برنامه‌ها به مدارس محروم را فراهم نمايند.

در طي 10 سال گذشته، تلاش‌هاي دانشمنداني كه در زمينة آموزش علوم و سواد علمي به طور ويژه شركت داشته‌اند، سهم عمده‌اي در اطلاع رساني به مردم داشته است. از طريق نمايش‌ پديده‌هاي فضايي در موزه‌هاي علوم،  صدها و هزاران نفر فرصت بررسي نقش پلاسما در محيط فضا و پديده‌ي زيبايي كه در اتمسفر فوقاني به نمايش در مي‌آيد را داشته اند. از طريق ارتباط با وب سايت سازمان ناسا، ميليون‌هاي نفر از كاربران ( 70 درصد آنها دانش‌آموزان هستند) موفق شده‌اند تا به‌طور مستقيم به تلسكوپ فضايي هابل متصل شده و پديده‌هاي فضايي و حتي زمين را مورد بررسي قرار داهند. اين آموزش علوم غيررسمي بايد به طور ادامه‌دار مورد پشتيباني قرار گيرند.

 

نوشته شده توسط بدريان در یکشنبه سوم شهریور 1387 ساعت 19:46 | لینک ثابت |
 
http://www.pezeshkan.org